fblogo   twlogo   ytlogo


sreda, 15 mart 2017 12:01

Četnički pomen na mjestu četničkih zločina

 
Četnički pomen na mjestu četničkih zločina

Četnici su se i ove godine okupili u Višegradu, mjestu na kojem su počinili masovne zločine u dva posljednja rata.

Prije 71 godinu u selu Undrulje kod Višegrada uhapšen je vođa četničkog pokreta Draža Mihailović. Mihailović se nakon poraza četničkih i drugih kvislinških snaga i pobjede Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije dulje vremena skrivao u bosanskim vrletima. Akciju hapšenja sprovelo je 12 operativaca OZNE, srbijanskih partizanskih boraca, od kojih je većina izgubila članove obitelji u četničkom teroru. Kao i svake godine, i ovog 13. marta su se, u svrhu obilježavanja tog događaja, na području Višegrada okupili simpatizeri četničkog pokreta. Odjeveni u crne košulje, s istaknutim obilježljima Republike Srpske, Srbije, Rusije i slikama Vladimira Putina, najprije su se postrojili u centru Višegrada, a zatim su se uputili prema Mihailovićevom spomeniku u Undruljama, gdje su im se pridružili popovi SPC-a. Ovaj spomenik se za vrijeme rata u Hrvatskoj nalazio u Vukovaru, a sada na drugom mjestu ispunjava istu velikosrpsku simboličku svrhu. Iako se današnji ravnogorci 13. marta prisjećaju za njih tragičnog događaja, današnjom društvenom realnošću mogu biti i te kako zadovoljni, o čemu slikovito svjedoči to što Undrulje danas nose četnički naziv „Draževina“.[1]

Predstavnici ravnogorskih udruženja i Boračke organizacije Republike Srpske istakli su kako „o značaju Čiče [Draže Mihailovića] i ne treba previše govoriti“, te poručili da će dan provesti u „dostojanstvu srpstva“. Ovakav skup dodatno grotesknim čini lokalni kontekst u kojem se odvija. Višegrad je u prošlom stoljeću dvaput bio poprište masovnih četničkih zločina nad nekoć većinskim bošnjačkim, i u manjoj mjeri hrvatskim stanovništvom. Za vrijeme Drugog svjetskog rata, najmasovniji val terora zabilježen je 1943. godine, u periodu od 5. do 7. oktobra. Pretpostavlja se da je od 529 Bošnjaka civila iz Višegrada ubijenih u toku rata, velika većina ubijena baš u ta tri dana. Četnici su ih ubijali klanjem na poznatoj Sokolovića ćupriji i leševe bacali u Drinu. Poimenično je popisano 3027 bošnjačkih civila (od čega 984 djece) s područja višegradske općine pobijenih za vrijeme Drugog svjetskog rata, a većinu su pogubili upravo četnici.[2] Teror je kratkotrajno okončan nakon što snage NOVJ izbacuju četnike 27. oktobra, ali već početkom decembra partizane je potisnula njemačka ofanziva, nakon čega četnici počinju terorizirati i srpsko civilno stanovništvo naklonjeno jedinom pravom antifašističkom pokretu, koji će dvije godine kasnije izboriti oslobođenje čitave zemlje.

Rat u Bosni donosi novi val zločina inspiriranih identičnom ideologijom koja se danas glorificira na višegradskim ulicama. Jedinice JNA okupirale su grad 6. aprila 1992. godine, a već u maju ga prepuštaju na milost i nemilost Vojsci i Policiji Republike Srpske i raznim paravojnim formacijama. Procjenjuje se da je oko 14.000 ljudi izbjeglo, a neke procjene govore o broju od 1600 ubijenih. Neki od najpoznatijih zločina vezuju se uz paravojnu jedinicu Beli orlovi“ i njenog komandanta Milana Lukića. Kao i u Drugom svjetskom ratu, civili su bacani u Drinu, a u dva navrata su veće grupe ljudi zatvorene u kuće koje su potom zapaljene. Poznato je da je spaljivanjem kuća na Bikavcu i u Pionirskoj ulici ubijeno oko 130 muškaraca, žena i djece. Milan Lukić, koji je rukovodio ovim akcijama etničkog čišćenja, na glavi je ponosno nosio šubaru s četničkom kokardom. Oni koji ističući iste oznake svakog 13. marta marširaju Višegradom s ovim zločinima nisu povezani samo simbolički. Tradicionalni gost ove manifestacije je četnički vojvoda Slavko Aleksić[3] koji je aktivno učestvovao u opsadi Sarajeva. Aleksić je, kao i svake godine, i ovoga puta izjavio svoju privrženost ideji Velike Srbije i najavio ponovno zauzimanje Kosova.

Najveća greška koja se uporno ponavlja u reakcijama na ovakva događanja jest tumačenje istih kao marginalnih pojava i pozivanje institucija na rješavanje problema. Četničke manifestacije nisu marginalna pojava koja prijeti političkim opcijama na vlasti, već njihova krajnja manifestacija. Republika Srpska kao prostor gotovo u potpunosti ili velikim dijelom oslobođen“ od Bošnjaka, Hrvata i komunista u velikoj mjeri predstavlja ispunjenje povijesnih ambicija četničkog pokreta. Etnički homogenizirani i ekonomski bijedni uvjeti u kojima živimo sve postjugoslavenske države stavljaju u direktnu kontradikciju s partizanskom pobjedom 1945. godine, što znači da je antifašizam danas smislen jedino kao antisistemska politička platforma. Današnje vlasti rehabilitiraju zločince iz četrdesetih i devedesetih koje spaja kontinuitet šovinističkih ciljeva. Antifašizam neizostavno podrazumijeva borbu za istinu o tome tko se borio protiv okupatora i kvislinga četrdesetih, tko je činio zločine devedestih, kao i borbu protiv vlasti, jer dok je aktualnih odnosa moći, na ulicama ćemo viđati spodobe u četničkim i drugim zločinačkim odorama.

[1] Postoji još puno gradova i sela na teritoriji Republike Srpske i van nje kojima su u prošlosti promijenjena imena. Neki od primjera su Foča – Srbinje, Gornji Vakuf – Uskoplje, Donji Vakuf  Srbobran, Bosanski Brod – Srpski Brod, Bosanska Kostajnica – Kostajnica, Bosanska Gradiška - Gradiška na Savi... Primjera je mnogo u svim postjugoslavenskim državama, a uglavnom se radilo o potvrdi etničke homogenizacije ili obračunu sa socijalističkim nazivima.

[2] Radanović, Milan. 2015. Kazna i zločin, Beograd: Rosa Luxemburg Stiftung.

[3] Ovu titulu dobio je od Vojislava Šešelja.

Pročitano 3356 puta

1 komentar

  • Link prema komentaru sreda, 15 mart 2017 13:54 komentarisao/la Ненад

    Проблем је данас што старији не помињу својој деци и унуцима за кога су њихови стари ратовали или за злочине. И тиме млади долазе до знања аха ја сам србин онда моји мроа да су ратовали за четнике, а то не мора да значи. Јер ја сам србин а моји су сви били у партизанима! Што се тиче текстова требало би да се држите теме и приче само другог светског рата. На пример моји су стари причали да је моја баба и њена сестра питали четничког војводу зашто се не боре против усташа он им је одговорио они мени не сметају ако вама сметају изволите па их ви убијајте.

Ostavi komentar

Polja obeležena zvezdicom je obavezno popuniti. Po potrebi možete koristiti i bazične HTML kodove. Komentari se moderišu tako da neće biti odmah dostupni. Desničarske komentare ni ne objavljujemo. Ovo je platforma za diskusiju i organizovanje levice, tako da apelujemo na drugarski ton u diskusijama.

Prijavi se na mejling listu

Društvo POLITIKA i ekonomija

Imperijalizam

IMPERIJA I PODELA: NASILNI KRAJ BRITANSKOG RADŽA

Suprotno ružičastom pogledu na dekolonizaciju, kraj britanske vladavine u Indiji je bio obeležen nemarom i dvoličnoš...

Radnička borba

Masovni štrajk: šta je pisala Roza Luksemburg o radničkoj borbi?

Sto jedanaest godina nakon što je prvi primerak “Masovnog štrajka” nemačke revolucionarke poljskog porekla, Roze Luk...

POKRET Teorija i istorija

Teorija

Užasi postmoderne su užasi postmarksizma

Ovaj tekst je originalno objavljen sa drugačijim naslovom u američkom onlajn časopisu Jacobin. Preveo ga je St...

Istorija

Povratak Revoluciji: Oktobar 1917. godine

Povodom stogodišnjice Ruske revolucije, započinjemo s novim feljtonom. Svakog četvrtka objavljivaćemo prevode tekstova p...

Istorija

Uspon i pad Kominterne

Pred vama je recenzija Kominterne Dankana Halasa, knjige koja je originalno izdata 1985. godine. Kako piše naš č...

Nauka, kultura i umetnost

Marks21 | Solidarnost 2017. Podstičemo preuzimanje i korišćenje materijala koji se nalazi na sajtu, osim u komercijalne svrhe.